Fairy stawberry: Φθινοπωριάζει....

Δευτέρα 1 Σεπτεμβρίου 2014

Φθινοπωριάζει....

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

Έφθασε ο Σεπτέμβρης. Σε λίγο θα μπει το φθινοπώρι. Παρ’ όλα αυτά, στην αρχή του μήνα οι μέρες είναι ακόμη ζεστές, αλλά ευτυχώς υπάρχει και το αεράκι που κάθε τόσο μας δροσίζει.

Ο μέρες είναι πιο μικρές. Η αυγή αργεί να φανεί και το δειλινό βάφει με τα ρόδινα χρώματά του πιο γρήγορα τον ορίζοντα. Ο ουρανός άρχισε να συννεφιάζει και με την πρωινή βροχή, το θερμόμετρο αρχίζει να πέφτει.

Η βροχή ξεπλένει τα πάντα. Τα φύλλα των δέντρων λάμπουν παράξενα, καθώς ο ήλιος απαλά τα σφιχταγκαλιάζει.

Ανάμεσα τους θάμνους, από τις 10 Σεπτέμβρη και μετά αρχίζουν να κάνουν την εμφάνιση τους τα πολύχρωμα φθινοπωρινά λουλούδια, όπως Κρόκοι, Στενμπεργκιες, Κολχικά. Σε σκιερά μέρη, κάτω απ’ τα σχίνα, άρχισαν να φυτρώνουν τα όμορφα ροζ Κυκλάμινα (Cyclamen hederifolium). Μέσα στα λιβάδια, κάτω από τα δέντρα σε περιοχές με υγρασία, άρχισαν να φυτρώνουν τα πρώτα φθινοπωρινά Μανιτάρια.

Αυτή την εποχή, φυτρώνει στα δάση μας το γνωστό στις περισσότερες περιοχές με το όνομα Κοκκινομανίταρο (Amanita caesarea). Ήταν γνωστό από την αρχαιότητα και υμνήθηκε από πολλούς συγγραφείς και ποιητές όπως τον Πλίνιο, τον Γαληνό, τον Κικέρωνα, τον Οράτιο και άλλους. Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι λάτρευαν το Κοκκινομανίταρο και το θεωρούσαν τροφή των θεών, ισάξιο με την αμβροσία που δίνει την αθανασία.

Το Κοκκινομανίταρο φυτρώνει μοναχικά ή ομαδικά μερικές φορές και σε μεγάλους κύκλους, που είναι γνωστοί σαν τα «δαχτυλίδια της μάγισσας», στα ξέφωτα από Δάση Βελανιδιάς, Καστανιάς, Ελάτου ή Πεύκου.

(εικόνα)

Αυτή την εποχή φυτρώνουν επίσης οι Αλεποπορδές ή Αλεπόφουσκες, διάφορα Μανιτάρια του γένους Lycoperdon sp. Είναι γνωστά σ’ όλη την Ελλάδα και έχουν σχήμα στρογγυλό ή αυγόμορφο. Ο λαός μας έδωσε το όνομα αυτό γιατί πιστεύει ότι φυτρώνει πάνω στα περιττώματα των αγριμιών, όπως της Αλεπούς και του Λύκου.

Στους ξηρότοπους της Κρήτης, της Πελοποννήσου, της Δ. Στερεάς Ελλάδας, της Ηπείρου, της Χαλκιδικής, της Λέσβου και της Κω, αυτή την εποχή η Ορχιδέα Spiranthes spiralis είναι η τελευταία που κάνει την εμφάνισή της στο φυσικό «στερέωμα». Έτσι κλείνει το Σεπτέμβριο ο κύκλος των Ορχεοειδών, που έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνισή τους για πρώτη φορά στις αρχές Φεβρουαρίου.

Αυτή την εποχή οι Βατομουριές είναι γεμάτες από ώριμα, γλυκά, ζουμερά μούρα. Έχουν χρώμα βιολετί, που δείχνει ότι έχουν «ψηθεί» πολύ καλά από τον ήλιο. Αυτά τα φρούτα προσελκύουν γύρω τους διάφορα είδη πουλιών που είναι δεμένα με τα πυκνά φυλλώματα των θάμνων, όπως Μαυροσκούφηδες, Μαυροτσιροβάκους και άλλα μικρά Στρουθιόμορφα που αποδημούν αυτή την εποχή.

Ένα μεγάλο πλήθος εντόμων επισκέπτεται τα Βατόμουρα από τους Χρυσομπάμπουρες (Cetonia aurata), τις Σφήκες και διάφορα είδη Διπτέρων. Επίσης η Αράχνη (Argiope) άπλωσε τα μαγικά δίχτυα της δίπλα απ’ τα φρούτα για να εκμεταλλευτεί το πηγαινέλα των εντόμων.

(ΕΙΚΌΝΑ)

Στην Κρήτη, την Πελοπόννησο και σ’ άλλες περιοχές της χώρας αρχίζει ο τρυγητός του σταφυλιού. Οι αγρότισσες, μπουρμπουλωμένες με τα πολύχρωμα τσεμπέρια τους, τραγουδούν καθώς κόβουν το κεχριμπαρένιο καρπό. Αυτή την περίοδο, μέσα στα αμπέλια υπάρχει χαρά και επικρατεί το τραγούδι, γιατί ο τρυγητός δεν είναι τόσο κουραστική εργασία όπως οι άλλες χειμερινές ή καλοκαιρινές εργασίες.

Στα Φαράγγια της Κρήτης άρχισαν τα πρώτα φτερουγίσματα μαζί με τους γονείς τους οι νεαροί Γυπαετοί (Gypaetus barbatus). Στα Μετέωρα, πάνω από τους γρανιτένιους επιβλητικούς βράχους, γυροπετούν μαζί οι ενήλικοι και οι νεαροί Ασπροπάρηδες, δοκιμάζοντας τα φτερά τους. Προετοιμάζονται για το μεγάλο ταξίδι της αποδημίας.

Συνήθως μετά τις 14 του Σεπτέμβρη, ημέρα της Ύψωσης του Τίμιου Σταυρού, ο καιρός αρχίζει να μεταβάλλεται. Αυτή τη μεταβολή την αντιλαμβάνονται γρήγορα τα πουλιά, γι’ αυτό ξεκινούν για τα αφρικάνικα χειμωνιάτικα λημέρια τους. Από τα αποδημητικά, άλλα ταξιδεύουν την ημέρα, όπως οι Πελαργοί, τα Αρπακτικά, τα Χελιδόνια, τα Σταχτάρια. Ενώ άλλα ταξιδεύουν τη νύχτα, όπως οι Αγριόπαπιες, οι Κούκοι και οι Τσιροβάκοι.

Τα σποροφάγα Στρουθιόμορφα αποδημούν συνήθως την ημέρα, ενώ τα εντομοφάγα τη νύχτα. Οι Κούκοι, οι Γυδοβυζάστρες, οι Συκοφάγοι και αρκετά αρπακτικά ταξιδεύουν μεμονωμένα. Η Νανομουγκάνα (Ixobrychus minutus) και η Τρανομουγκάνα (Botaurus stellaris), που ζουν σε μεμονωμένα ζευγάρια κατά η διάρκεια της αναπαραγωγής, αποδημούν σε κοπάδια από 10 ως 100 άτομα. Οι Μαυροπελαργοί (Ciconia nigra), που ζουν επίσης μοναχικά, κατά την περίοδο της αποδημίας δημιουργούν κοπάδια 60 ως 70 άτομα. Οι Αγριόπαπιες και οι Αγριόχηνες πετούν ανά ζευγάρια ή οικογένειες, ενώ άλλες δημιουργούν πιο μεγάλα κοπάδια με τους χαρακτηριστικούς σχηματισμούς.

Η σημασία της αποδημίας είναι πάρα πολύ μεγάλη για την επιβίωση και τη διαιώνιση του είδους, αυτό το φαινόμενο προϋποθέτει την ικανότητα των πουλιών να προσανατολίζονται μέσα στο χώρο. Κατά τη διάρκεια της πτήσης τους βασίζονται στα «Landmarks», δηλαδή στα γνωστά γι’ αυτά σημεία, όπως λίμνες, ποτάμια, οροσειρές. Χρησιμοποιούν ανάλογα μια ηλιακή, αστρική ή μαγνητική «πυξίδα» και έχουν την ικανότητα να αναγνωρίζουν τα 4 σημεία του ορίζοντα και το ακριβές σημείο που βρίσκονται.

Αυτή την εποχή, οι ακτές γεμίζουν από Γλάρους, ειδικά από Καστανοκέφαλους (Larus ridibundus) και σε λίγο θα τους συναντάμε σχεδόν σε όλη τη διαδρομή των ποταμών και σ’ όλα τα νερά της ενδοχώρας.

Στους υγρότοπους, στις ακτές και στα λασποτόπια κάνουν την εμφάνισή τους οι Σκαλίδρες (Calidris sp.), τα Τούρλια (Limosa sp.), οι Τρύγγες (Tringa sp.), ενώ ψάχνουν για τροφή ανάμεσα στις λάσπες και τα νερά. Μερικά από αυτά θα ξεχειμωνιάσουν στη χώρα μας, ενώ άλλα, αφού ξεκουραστούν και τραφούν, θα συνεχίσουν το ταξίδι τους.

Αυτή την εποχή ο Σκαντζόχοιρος (Erinaceus europaeus), κρυμμένος καλά ανάμεσα στα ξερά κλαδιά, στους κήπους ή στα αμπέλια, θηλάζει τα μικρά του, που ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια της δεύτερης γέννας του. Ο Σκαντζόχοιρος κάθε φορά γεννάει 2-10 μικρά, μετά από εγκυμοσύνη που διαρκεί 35-42 ημέρες. Τα μικρά έχουν τα μάτια τους κλειστά για 14-18 ημέρες και θηλάζουν για 18-20 ημέρες.

Δασοποντικός

Επίσης ο Δασοποντικός (Apodemus sylvaticus), ο πιο κοινός ποντικός της Ευρώπης, που ζει στα δάση, στα πάρκα και στους κήπους και φτιάχνει τη φωλιά του στο χώμα, αυτή την εποχή γεννάει για τρίτη ή τέταρτη φορά μέσα σ’ ένα χρόνο. Κάθε φορά έρχονται στη ζωή 3-9 μικρά, με τα μάτια κλειστά για 14-15 ημέρες. Είναι αυτόνομα μετά από 21 ημέρες.

Στα Δάση με Καστανιές, Οξιές και κωνοφόρα της Ηπειρωτικής Ελλάδας, όπου ζει σε αποικίες ο Δασομυωξός (Glis glis), αυτή την εποχή γεννάει 3-4 μικρά που θα είναι αυτόνομα μετά από 60 ημέρες.

(εικόνα)

Στη Μεσόγειο και στα Ελληνικά Πελάγη αρχίζει αυτή την εποχή ο έρωτας των Δελφινιών (Delphinus delphis) και της Φώκαινας. Μετά από ένα διάστημα 10-11 μηνών εγκυμοσύνης, θα φέρουν στον κόσμο από 1 μικρό.

Στη θάλασσα εκεί που το μπλε είναι εκείνο της μελάνης, το Μουγγρί (Conger conger) τελειώνει την αναπαραγωγική του περίοδο. Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας που τα θηλυκά που μοιάζουν με χέλια (ξεπερνούν τα 2 μέτρα και έχουν βάρος 40 κιλά), ανεβαίνουν απ’ τα βάθη για να γεννήσουν κοντά στις ακτές, σε κοιλότητες και σχισμές βράχων. Γεννάνε μόνο μία φορά στη ζωή τους, όταν γίνουν περίπου 5 χρονών, σχεδόν 1.000.000 αυγά, απ’ όπου βγαίνουν σχεδόν μικροσκοπικά ψαράκια που λέγονται Λεπτοκέφαλοι. Όταν γίνουν 0.15 μάκρος, πλησιάζουν τις ακτές και πολύ γρήγορα μεταμορφώνονται σε Μουγγριά.

Σύμφωνα δε με το σοφιστή Ιερόφιλο, δέον είναι τω μηνί Σεπτεμβρίω, λαμβάνειν:

ΜΗΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

1 Ἁρμόζει γαλακτοτροφεῖν καὶ γαλακτοποτεῖν͵ καὶ πάντα τὰ γλυκέα καὶ σεμιδαλάτα͵ οἰνομέλιτα͵ καὶ δ8ροσάτα λαμβάνειν.

2 Ἐκ δὲ τῶν κρεῶν πρόβεια͵ ὀρνίθια͵ περιστεράς͵ νήττας͵ τρωγλίτας͵ καὶ λακτέντα ὀπτὰ σὺν ὀξομέλιτι ἐσθίειν· ἀπέχεσθαι δὲ βοῶν͵ λαγωῶν͵ ἐλάφων͵ δορκάδων καὶ περδίκων͵ διὰ τὸ κατὰ τὸν μῆνα τοῦτον αὐξάνεσθαι τὴν μέλαιναν χολήν.

3 Ἐκ δὲ τῶν ἰχθύων λαμβάνειν πάντας τοὺς τρυφεροσάρκους͵ καὶ πετραίους͵ καὶ μαλακοσάρκους· ἀπέχεσθαι κεφάλων καὶ πάντων τῶν ἀλέπων.

4 Ἀπὸ δὲ τῶν ὀσπρίων͵ κυάμου καὶ φακῆς ἀπέχεσθαι. Δριμοφαγίᾳ δὲ πάσῃ μερικῶς χρᾶσθαι͵ οἷον ῥαφάνων͵ πεπέρεως͵ σινάπεως͵ κιναμώμου͵ στάχους. Ἐκ δὲ τῶν λαχάνων ἀπέχεσθαι τῆς κράμβης.